Wprowadzenie
Moneta pięćdziesięcio groszowa z 1919 roku to jeden z najciekawszych i najbardziej intrygujących elementów numizmatycznych okresu II Rzeczypospolitej. Jako moneta próbna, została wybita w mennicy Birmingham Mint w Anglii, a jej awers oraz rewers zawierają elementy związane z historią i symboliką narodową. Warto przyjrzeć się bliżej tej niezwykłej monecie, jej wyglądowi, historii oraz znaczeniu w kontekście polskiego systemu monetarnego.
Awers monety
Awers 50 groszy z 1919 roku prezentuje orła w koronie, który jest zgodny z godłem okupacyjnego Królestwa Polskiego z lat 1917-1918. Obraz orła otoczony jest delikatnym otokiem perełek, co nadaje monecie elegancji i wyjątkowości. Co ciekawe, istnieją dwie odmiany tej monety: jedna z małym orłem, a druga z dużym orłem. W przypadku większego orła pod jego ogonem znajduje się mały monogram „J H”, co dodatkowo uatrakcyjnia tę wersję monety.
Rewers monety
Rewers monety ukazuje dużą cyfrę „50”, pod którą widnieje napis „GROSZY”, a poniżej został umieszczony rok „1919”. Całość otoczona jest napisem „RZECZPOSPOLITA POLSKA” w otoku, który również zdobiony jest perełkami. Taki układ graficzny nie tylko informuje o nominale i dacie emisji, ale także podkreśla narodowy charakter tej monety.
Historia i znaczenie
Do początku lat osiemdziesiątych XX wieku moneta pięćdziesięcio groszowa z 1919 roku nie była notowana przez polskie cenniki ani katalogi numizmatyczne. Sytuacja ta zmieniła się dopiero w 1983 roku, kiedy to w szóstym wydaniu ilustrowanego katalogu monet pojawiła się po raz pierwszy informacja o tej monecie. W kolejnych latach zaczęto ją coraz częściej uwzględniać w różnych zestawieniach katalogowych.
W 1988 roku, w siódmym wydaniu tego samego katalogu zamieszczono szkice obu odmian – z małym i dużym orłem. Warto zaznaczyć, że znany był tylko jeden egzemplarz odmiany z małym orłem, co czyni tę wersję szczególnie rzadką i cenną dla kolekcjonerów. Monety te były również włączane do katalogów na podstawie prac zagranicznych autorów, takich jak L. Krause.
Moneta w obrocie kolekcjonerskim
W XXI wieku moneta zaczęła pojawiać się na aukcjach numizmatycznych, jednak bardzo rzadko. Odmiana z małym orłem wydaje się być częściej spotykana na rynku kolekcjonerskim niż jej większy odpowiednik. Warto jednak zauważyć, że podczas wystawiania tych monet na sprzedaż jedynie raz wspomniano o niklu jako materiale menniczym dla odmiany z dużym orłem. W pozostałych przypadkach sugerowano, że wykonano je w miedzioniklu, ponieważ moneta nie reagowała na magnes.
Dodatkowo, masa monet również budziła wątpliwości – żadna z oferowanych na aukcjach sztuk nie osiągała katalogowej masy wynoszącej 7,65 grama. Najniższa zmierzona masa wynosiła zaledwie 6,34 grama. Takie różnice mogą wskazywać na różne metody produkcji lub na błędy w pomiarach podczas aukcji.
Żetony związane z monetą
W obrocie kolekcjonerskim można również znaleźć żetony, które mają identyczny (duży) wzór orła na jednej stronie oraz przedstawienie św. Jerzego na koniu lub całkowicie gładką stronę rewersu z drugiej strony. Takie żetony mogą być mylone z monetą pięćdziesięcio groszową, co może prowadzić do pewnych nieporozumień wśród kolekcjonerów.
Zakończenie
Moneta pięćdziesięcio groszowa z 1919 roku stanowi ważny element polskiej numizmatyki i historii monetarnej II Rzeczypospolitej. Jej wyjątkowy design oraz rzadkość sprawiają, że jest poszukiwana przez wielu kolekcjonerów zarówno w Polsce, jak i za granicą. Pomimo faktu, że długo pozostawała w cieniu innych monet próbnych, obecnie zdobywa uznanie i miejsce w katalogach oraz zbiorach numizmatycznych. Jej historia oraz symbolika odzwierciedlają nie tylko rozwój polskiego systemu monetarnego, ale także zmiany polityczne i kulturowe zachodzące w kraju na początku XX wieku.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).