Wstęp
Franciszek Orawiec to postać, która na stałe wpisała się w historię Polski, będąc jednym z wielu ofiar zbrodni katyńskiej. Urodził się 11 listopada 1896 roku w Poroninie, w rodzinie o tradycjach patriotycznych i wojskowych. Jego życie jest przykładem poświęcenia dla kraju i walki o niepodległość, a także tragicznym świadectwem czasów, w których przyszło mu żyć. Orawiec był majorem piechoty Wojska Polskiego, który przeszedł długą drogę od młodzieńczej pasji do wojska po tragiczny koniec w Katyniu, gdzie zginął z rąk sowieckich oprawców. W artykule tym przyjrzymy się jego życiu, karierze wojskowej oraz dziedzictwu, które pozostawił po sobie.
Dzieciństwo i młodość
Franciszek Orawiec urodził się w Poroninie jako syn Jakuba Orawca, znanego pod pseudonimem „Dewaj”, oraz Bronisławy z Łukaszczyków. Pochodził z rodziny Orawców, której korzenie sięgają najstarszych czasów w regionie. Miał sześcioro rodzeństwa, co wpływało na jego wychowanie oraz wartości, które wyniósł z domu rodzinnego. Już jako młody chłopak przejawiał zainteresowanie wojskiem. Po ukończeniu gimnazjum w Nowym Targu wstąpił do 55. Drużyny Strzeleckiej, gdzie rozpoczął swoją militarną karierę.
Kariera wojskowa
Po wybuchu I wojny światowej Franciszek Orawiec walczył w Legionach Polskich. W 1918 roku, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, został mianowany podporucznikiem i przydzielony do 1 pułku Strzelców Podhalańskich. Jego zdolności dowódcze szybko dostrzegano; brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w latach 1919–1921 jako dowódca 4 kompanii. Jego męstwo i determinacja zostały docenione poprzez odznaczenie Krzyżem Walecznych. Po zakończeniu działań wojennych Orawiec kontynuował służbę w wojsku, biorąc udział w różnych szkoleniach i awansując na stopień kapitana.
Życie osobiste
26 czerwca 1922 roku Franciszek Orawiec zawarł związek małżeński z Marią Władysławą Beksińską, córką architekta miejskiego z Sanoka. Młoda para zamieszkała w Poroninie, gdzie prowadziła pensjonat. Z małżeństwa tego miał dwoje dzieci: córkę, która zmarła po urodzeniu, oraz syna Jerzego. Żona Franciszka była urzędniczką starostwa powiatowego, a ich życie rodzinne odbywało się w trudnych realiach międzywojnia.
Zmiany w karierze
W 1930 roku major Orawiec przeniósł się do Zakopanego, gdzie objął stanowisko komendanta Szkoły Wysokogórskiej. Jego kariera wojskowa rozwijała się dynamicznie; został awansowany na stopień majora piechoty w 1931 roku. Pracował następnie w różnych instytucjach związanych z wychowaniem fizycznym i przysposobieniem wojskowym. W marcu 1939 roku był oficerem do zleceń w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego.
Początek II wojny światowej
W sierpniu 1939 roku Franciszek Orawiec miał być awansowany na podpułkownika; niestety wybuch II wojny światowej uniemożliwił tę uroczystość. Po inwazji niemieckiej na Polskę udało mu się opuścić Warszawę i dotrzeć do Lwowa. Tam jednak sytuacja uległa dramatycznej zmianie po wkroczeniu Armii Czerwonej na te tereny.
Losy po 17 września 1939
Po zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną Franciszek Orawiec został ujęty przez Sowieci i trafił do obozu NKWD w Kozielsku. W obozie tym przetrzymywano wielu polskich oficerów, których losy były tragiczne. Orawiec wysyłał listy do żony, jednakże jego sytuacja stawała się coraz bardziej niepewna. Wiosną 1940 roku został przewieziony do Katynia razem z innymi jeńcami.
Zbrodnia katyńska
Franciszek Orawiec stał się jedną z ofiar brutalnej zbrodni katyńskiej, gdzie funkcjonariusze NKWD rozstrzelali tysiące polskich oficerów i żołnierzy. Jego śmierć miała miejsce na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z dnia 5 marca 1940 roku. Został pochowany na terenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu, gdzie spoczywa wiele innych ofiar tej tragicznej historii.
Pamięć o Franciszku Orawcu
Franciszek Orawiec pozostawił po sobie tragiczne ślady historii Polski. Pośmiertnie awansowany na stopień podpułkownika przez Ministerstwo Obrony Narodowej w 2007 roku, stał się symbolem walki o wolność i pamięci o ofiarach Katynia. Imię Orawca znalazło się na Dębie Pamięci posadzonym w Dąbrowie Górniczej oraz na symbolicznym grobie ofiar Katynia znajdującym się na zakopiańskim Cmentarzu na Pęksowym Brzyzku.
Zakończenie
Franciszek Orawiec to postać wielowymiarowa – żołnierz, mąż i ojciec, który oddał życie za wolną Polskę. Jego historia jest częścią większej opowieści o losach polskiego narodu podczas II wojny światowej oraz o tragedii Katyńskiej. Pamięć o nim oraz innych bohaterach tamtych czasów jest ważna nie tylko dla rodzin ofiar, ale także dla całego społeczeństwa polskiego jako przypomnienie o wartościach takich jak odwaga i poświęcenie dla ojczyzny
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).