Wstęp
Polski Instytut Badawczy i Muzeum w Budapeszcie to wyjątkowa instytucja, która odgrywa kluczową rolę w dokumentowaniu i promowaniu historii oraz kultury Polonii węgierskiej. Powstała w 1998 roku, instytucja ta gromadzi, bada i eksponuje materiały związane z życiem kulturalno-społecznym Polaków na Węgrzech. Jej działalność ma na celu nie tylko zachowanie pamięci o polskich emigrantach, ale także budowanie mostów między Polską a Węgrami. W artykule tym przyjrzymy się bliżej historii, zbiorom oraz działalności Polskiego Instytutu Badawczego i Muzeum w Budapeszcie.
Historia powstania instytucji
Polski Instytut Badawczy i Muzeum powstało w 1998 roku jako Muzeum i Archiwum Węgierskiej Polonii. Jego utworzenie było odpowiedzią na potrzebę zorganizowania i skatalogowania materiałów dotyczących polskiej diaspory na Węgrzech. Organem założycielskim placówki jest Ogólnokrajowy Samorząd Polski na Węgrzech, co podkreśla znaczenie instytucji dla lokalnej społeczności polonijnej. Nadzór merytoryczny nad działalnością muzeum sprawuje węgierskie Ministerstwo Zasobów Ludzkich, co zapewnia wysokie standardy prowadzonej pracy badawczej i wystawienniczej.
Lokalizacja i filie instytucji
Główna siedziba Polskiego Instytutu Badawczego i Muzeum znajduje się w X dzielnicy Budapesztu – Kőbányi. Dzielnica ta wyróżniała się niegdyś liczną obecnością polskich emigrantów, co czyni ją idealnym miejscem dla takiej instytucji. Oprócz głównej siedziby, PIBM posiada dwie filie. Pierwszą z nich jest „Dom pamięci Derenku” we wsi Andrástanya, który został założony w 2003 roku. W 2013 roku zbiory zostały przeniesione do Domu Regionalnego w miejscowości Szögliget. Drugą filią jest miejsce pamięci „Derenk”, zlokalizowane w Parku Narodowym Krasu Węgierskiego, które upamiętnia historię polskiej społeczności na Węgrzech.
Zbiory Polskiego Instytutu Badawczego i Muzeum
PIBM gromadzi bogate zbiory dokumentujące historię i życie Polonii węgierskiej. Wśród najcenniejszych materiałów znajdują się dokumenty polskich uchodźców z czasów II wojny światowej oraz fotografie ukazujące życie polskiej społeczności od początku XX wieku. Szczególną uwagę zwraca dokumentacja budowy pomnika generała Józefa Bema w Budapeszcie, a także oryginalny plakat nawołujący Węgrów do udziału w uroczystościach przywitania zwłok J. Bema. Dodatkowo, muzeum dysponuje jednym z największych ocalałych fragmentów Panoramy siedmiogrodzkiej Jana Styki, wypożyczonym przez Muzeum w Tarnowie.
Wystawy i wydarzenia kulturalne
W czerwcu 2022 roku otwarto nową wystawę stałą pt. „Polacy–Węgrzy. 1000 lat historii”, która powstała dzięki współpracy Polskiego Instytutu Badawczego i Muzeum z Muzeum Historii Polski. Ekspozycja ta ma na celu ukazanie długotrwałych relacji między Polską a Węgrami, które sięgają ponad tysiąca lat historii. Muzeum regularnie organizuje różnorodne wydarzenia kulturalne, warsztaty oraz wykłady, co przyczynia się do aktywizacji lokalnej społeczności oraz zwiększa zainteresowanie kulturą polską.
Działalność edukacyjna i medialna
Od 2016 roku Polskie Instytut Badawczy i Muzeum prowadzi swoją kolumnę w piśmie „Polonia Węgierska”, co pozwala na dotarcie z informacjami o swojej działalności do szerszego grona odbiorców. Dodatkowo instytucja posiada własny kanał na YouTube, gdzie publikowane są filmy dotyczące historii Polonii węgierskiej, relacje z wydarzeń oraz nagrania wykładów. Takie działania mają na celu nie tylko promowanie kultury polskiej, ale także edukację młodszych pokoleń o ich korzeniach oraz związkach z Polską.
Przyszłość Polskiego Instytutu Badawczego i Muzeum
Polski Instytut Badawczy i Muzeum stoi przed wieloma wyzwaniami związanymi z zachowaniem dziedzictwa kulturowego Polonii węgierskiej oraz adaptacją do zmieniającego się świata. Dyrektor István Miklós Balázs oraz jego zespół pracują nad tym, aby instytucja mogła rozwijać swoje zbory oraz ofertę kulturalną. Planowane są nowe projekty wystawiennicze oraz dalsza współpraca z innymi muzeami zarówno w Polsce, jak i za granicą.
Zakończenie
Polski Instytut Badawczy i Muzeum w Budapeszcie pełni niezwykle istotną rolę w zachowaniu pamięci o polskiej diasporze na Węgrzech. Dzięki swoim zbiorom oraz działalności edukacyjnej instytucja nie tylko chroni historię Polonii, ale także buduje mosty między narodami. Przez lata swojej działalności PIBM stało się ważnym punktem na mapie kulturalnej Budapesztu oraz miejscem spotkań dla tych wszystkich, którzy pragną poznać bogactwo polskiej kultury za granicą.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).