Wstęp
Eliezer Lipe Bloch, znany również jako Lejzer Bloch czy Lejzor Lipa Bloch, był prominentnym żydowskim działaczem społecznym i syjonistycznym, który urodził się w Humaniu w 1888 lub 1889 roku. Jego życie i działalność przypadły na burzliwy okres w historii Polski oraz Europy, zwłaszcza podczas II wojny światowej. Bloch był nie tylko dyrektorem Żydowskiego Funduszu Narodowego w Polsce, ale także członkiem grupy Oneg Szabat, która odegrała kluczową rolę w dokumentowaniu życia w warszawskim getcie. Jego wkład w kulturę i edukację żydowską oraz działalność na rzecz społeczności żydowskiej pozostają ważnym elementem historii tego okresu.
Życie osobiste i edukacja
Eliezer Lipe Bloch pochodził z zamożnej rodziny żydowskiej. Edukację rozpoczął w chederze, a następnie kontynuował ją samodzielnie. Dzięki własnej determinacji nauczył się języków obcych, takich jak francuski, niemiecki i angielski. Jego zainteresowania obejmowały również poezję hebrajską, a szczególne miejsce zajmowała twórczość Jehudy Halewiego. Bloch podjął próby pisania własnych wierszy w języku hebrajskim oraz był zaangażowany w działalność stowarzyszeń promujących ten język, takich jak Agudat Chowewej Sfat Iwri.
W 1910 roku ożenił się z Chają Hadasą Blank, z którą miał dwoje dzieci – córkę Esterę i syna Moszego. Po ślubie osiedlił się w Lublinie, gdzie kontynuował swoją działalność na rzecz kultury żydowskiej oraz wsparcia dla społeczności żydowskiej.
Działalność w Żydowskim Funduszu Narodowym
Po zakończeniu I wojny światowej Eliezer Lipe Bloch zaangażował się w działalność Żydowskiego Funduszu Narodowego (ŻFN), organizacji mającej na celu zbieranie funduszy na zakup ziemi w Palestynie. Początkowo pracował w Łodzi i Wilnie, a od 1926 roku został kierownikiem Biura Centralnego ŻFN w Polsce. W ramach tej organizacji Bloch miał wpływ na wiele inicjatyw mających na celu wsparcie żydowskiej emigracji do Palestyny oraz rozwój kultury hebrajskiej.
W ramach swojej pracy w ŻFN Bloch stał się także członkiem kierownictwa polskiej partii Ogólnych Syjonistów oraz Żydowskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego „Tarbut”, które zajmowało się organizowaniem zajęć edukacyjnych i kulturalnych dla społeczności żydowskiej.
Działalność społeczna i kulturalna
W latach 40. XX wieku Eliezer Lipe Bloch stał się jednym z kluczowych działaczy Żydowskiej Samopomocy Społecznej oraz Żydowskiego Towarzystwa Opieki Społecznej (ŻTOS). W swojej pracy skupiał się na organizowaniu pomocy dla osób potrzebujących oraz zbieraniu funduszy na różnorodne inicjatywy społeczne. Pełniąc funkcję przewodniczącego Wydziału Zbiórki Odzieżowej i kierownika Wydziału Zbiórki Pieniężnej, Bloch miał znaczący wpływ na organizację pomocy dla Żydów w warszawskim getcie.
Równocześnie kontynuował działalność kulturalną i edukacyjną w ramach „Tarbutu”, gdzie pełnił funkcję członka zarządu oraz kierownika wydziału personalnego. Jego wysiłki koncentrowały się na pozyskiwaniu funduszy na otwieranie kuchni dziecięcych oraz szkół, co miało ogromne znaczenie dla przetrwania społeczności żydowskiej podczas okupacji niemieckiej.
Członek grupy Oneg Szabat
Bloch był również aktywnym członkiem grupy Oneg Szabat, która powstała z inicjatywy Emanuela Ringelbluma. Grupa ta miała na celu dokumentowanie codziennego życia Żydów w Warszawie podczas II wojny światowej. Dzięki pracy Blocha zebrano wiele cennych materiałów archiwalnych, które ukazywały rzeczywistość getta warszawskiego. Wspólnie z Ringelblumem oraz Menachemem Linderem tworzył komitet redakcyjny odpowiedzialny za opracowanie ważnych dokumentów opisujących sytuację Żydów podczas wojny.
W kontekście tragedii związanej z deportacjami latem 1942 roku, Eliezer Lipe Bloch doświadczył osobistej tragedii – jego córka została zamordowana, co wpłynęło na jego dalsze działania. Pomimo trudnych okoliczności, Bloch znalazł zatrudnienie w szopie stolarskim, co pozwoliło mu przetrwać najciemniejsze czasy w getcie.
Losy podczas II wojny światowej
Podczas powstania warszawskiego getta Bloch ukrywał się w bunkrze przy ulicy Leszno 54. Niestety, został schwytany przez Niemców i wysłany na Umschlagplatz, skąd trafił do obozu pracy w Budzyniu. Przez cały czas jego współpracownicy z Żydowskiego Komitetu Narodowego starali się zorganizować mu ucieczkę z obozu, jednak Bloch odmówił pomocy, decydując się pozostać ze swoimi współtowarzyszami.
W kolejnych miesiącach trafił do obozu w Kraśniku, gdzie brał udział w planach dotyczących ucieczki do oddziału partyzanckiego. Niestety plany te zostały zdenuncjowane, a wielu więźniów zostało rozstrzelanych. Mimo wszystko udział Blocha w spisku nie został wykryty.
Latem 1944 roku został przeniesiony do obozu w Płaszowie, a następnie do Mauthausen. Dalsze losy Eliezera Lipe Blocha nie są znane; przypuszcza się, że zmarł tam w nieznanych okolicznościach.
Zakończenie
Eliezer Lipe Bloch był nie tylko ważną postacią w życiu społeczności żydowskiej przed II wojną światową, ale także symbole
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).